Cytologia czy test HPV HR? Co zmieniło się w programie profilaktyki raka szyjki macicy?
Czym różni się klasyczna cytologia od testu HPV HR? Wyjaśniamy, jak działa nowy Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy NFZ i dlaczego badanie jest jeszcze skuteczniejsze.
Wiele kobiet nadal mówi po prostu: „idę na cytologię”.
To zrozumiałe, ponieważ przez wiele lat właśnie cytologia była podstawowym badaniem profilaktycznym w kierunku raka szyjki macicy.
Od 1 lipca 2026 r. w Programie Profilaktyki Raka Szyjki Macicy NFZ obowiązują jednak nowe zasady. Podstawowym badaniem stał się test HPV HR, który pozwala jeszcze skuteczniej wykrywać kobiety wymagające dalszej diagnostyki.
Nie oznacza to jednak, że cytologia zniknęła. Nadal odgrywa bardzo ważną rolę – tylko w nieco inny sposób niż dotychczas.
Najważniejsze informacje
✔ Program profilaktyczny NFZ opiera się obecnie na teście HPV HR.
✔ Badanie wykonywane jest przez położną podczas jednej wizyty.
✔ Jeżeli wynik testu HPV HR jest dodatni, z tej samej próbki wykonywana jest cytologia płynna (LBC).
✔ Pacjentka nie musi zgłaszać się ponownie na kolejne pobranie materiału.
✔ Celem programu jest jak najwcześniejsze wykrywanie zmian przednowotworowych.
Dlaczego zmieniono program?
Przez ostatnie lata wiedza medyczna dotycząca profilaktyki raka szyjki macicy znacząco się rozwinęła.
Wiemy dziś, że zdecydowana większość przypadków raka szyjki macicy ma związek z przewlekłym zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), a szczególnie jego typami wysokiego ryzyka, określanymi jako HPV HR (High Risk).
Oznacza to, że wykrycie obecności wirusa może nastąpić jeszcze zanim pojawią się zmiany widoczne w badaniu cytologicznym.
To właśnie dlatego program profilaktyczny został zmodernizowany.
Czym jest test HPV HR?
Test HPV HR to nowoczesne badanie laboratoryjne, które wykrywa materiał genetyczny typów wirusa HPV odpowiedzialnych za rozwój większości przypadków raka szyjki macicy.
W przeciwieństwie do klasycznej cytologii nie ocenia wyglądu komórek, lecz sprawdza, czy obecny jest wirus mogący prowadzić do ich zmian.
Dzięki temu możliwe jest wcześniejsze wykrycie kobiet wymagających dalszej diagnostyki lub obserwacji.
A czym jest cytologia płynna (LBC)?
Cytologia płynna, określana skrótem LBC (Liquid Based Cytology), polega na mikroskopowej ocenie komórek pobranych z szyjki macicy.
W nowym programie NFZ pełni ona rolę badania uzupełniającego.
Jeżeli wynik testu HPV HR okaże się dodatni, laboratorium może wykonać ocenę cytologiczną z tej samej próbki materiału.
Dzięki temu:
- nie ma potrzeby ponownego pobierania materiału,
- pacjentka nie musi umawiać kolejnej wizyty wyłącznie w celu wykonania cytologii,
- diagnostyka przebiega sprawniej.
Czy badanie wygląda inaczej niż dawniej?
Z punktu widzenia pacjentki praktycznie nie.
Badanie odbywa się podobnie jak klasyczna cytologia.
Położna pobiera materiał z szyjki macicy przy użyciu specjalnej szczoteczki.
Cała procedura trwa zaledwie kilka minut.
Największa zmiana dotyczy tego, co dzieje się z pobraną próbką w laboratorium.
Czy dodatni wynik HPV oznacza raka?
Nie.
To jedna z najważniejszych informacji, które warto zapamiętać.
Dodatni wynik testu HPV HR oznacza jedynie, że wykryto obecność wirusa wysokiego ryzyka.
Nie oznacza to rozpoznania raka ani nawet zmian nowotworowych.
U większości kobiet zakażenie HPV ustępuje samoistnie dzięki pracy układu odpornościowego.
Wynik dodatni wskazuje jedynie, że konieczna może być dokładniejsza ocena zgodnie z obowiązującymi zaleceniami.
Dlaczego warto wykonywać badania regularnie?
Rak szyjki macicy rozwija się zwykle przez wiele lat.
Właśnie dlatego regularne uczestnictwo w programie profilaktycznym daje możliwość wykrycia zmian zanim pojawią się objawy.
To jedna z najskuteczniejszych metod ochrony zdrowia kobiet.
Program dostępny również w Alma Med
Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy realizujemy w naszej placówce:
📍 Alma Med
ul. Grunwaldzka 1
17-111 Boćki
Zapisy prowadzone są:
📞 telefonicznie 85 731 31 43
lub
💻 przez centralną e-Rejestrację.
Badania wykonują doświadczone położne:
👩⚕️ Elżbieta Kalina
👩⚕️ Paulina Motolko
Do programu można zgłosić się niezależnie od tego, w której przychodni złożona jest deklaracja wyboru lekarza POZ.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy nadal mogę mówić, że idę na cytologię? Tak. To określenie nadal jest powszechnie używane, choć obecnie program NFZ opiera się przede wszystkim na teście HPV HR.
- Czy potrzebuję skierowania? Nie.
- Czy muszę zmienić przychodnię POZ? Nie.
- Czy badanie boli? Większość kobiet odczuwa jedynie niewielki dyskomfort trwający kilkanaście sekund.
- Czy dodatni wynik HPV oznacza raka? Nie. Oznacza jedynie konieczność dalszej oceny zgodnie z obowiązującym programem.
Co warto zapamiętać?
✔ Test HPV HR wykrywa obecność wirusa odpowiedzialnego za większość przypadków raka szyjki macicy.
✔ Cytologia płynna (LBC) nadal jest wykonywana, ale jako badanie uzupełniające z tej samej próbki.
✔ Dodatni wynik HPV nie oznacza raka.
✔ Regularna profilaktyka pozwala wykrywać zmiany na bardzo wczesnym etapie.
Poznaj Bazę Wiedzy „Zdrowie kobiet”
Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o profilaktyce raka szyjki macicy, badaniach HPV lub innych zagadnieniach związanych ze zdrowiem kobiet, zapraszamy do naszej Bazy Wiedzy „Zdrowie kobiet”.
Znajdziesz tam praktyczne poradniki przygotowane przez zespół Alma Med w oparciu o aktualną wiedzę medyczną i obowiązujące zalecenia.
➡️ Przejdź do kategorii „Zdrowie kobiet”
🕒 Czas czytania: 6 minut
🎯 Dla kogo: Kobiety zainteresowane profilaktyką raka szyjki macicy
📚 Poziom: Podstawowy
🩺 Opracowanie: Zespół medyczny Alma Med
Spis treści: